"SS Commander Again "
SS is a oun on the initials of name "Sivil Savunma", "Civilian Defense Organization.

from Aktuel, Necdet Acan, 31/08/2000

Galip Mendi: He was in Cyprus when Kutlu Adali was assasinated; now thanks to Denktash's special efforts, he is there again. Once again with the ex-commander of Civil Defense.

Ali Nihat Ozeyranli[1], the Commander of the Cyprus Defense Forces, has left the island, leaving a large opposition behind him. The person he passed his duty onto is no stranger to the island: The ex-commander of the Civi Defense Organization Galip Mendi. A name that reminds many Cypriots of the assasinated journalist Kutlu Adali...

On March 14 1996, one of the most important places for the Orthodox Christian World, the historic St. Barnabas Monastry was broken into. At 7 o'clock in the evening, 15 soldiers, with a commander in charge arrived at the monastry with four civilian vehicles and locked up the three guards of the monastry into a room. They headed directly into a historic tomb which, until a few centuries ago, was used for religious ceremonies. When they returned after four hours, they had a big trunk in their hands.

The police was informed the same night that the monastry had been broken into. Tema Irkad, the chief investigator of the Famagusta Police Office, who was in charge of the investigation of this incident remembers that night: "There was a widespread security operation planned three days in advance by the army throughout the TRNC. When I was on duty, I heard a [police] radio message that I had not heard to that day. My friends told me the message was transmitted by the radios used by the guards of the St. Barnabas Monastry. The following morning I got the order to 'get someone trustworthy with [me] and go to the monastry'. I thought it must have been a burglary. But what I saw was quite different. There was an air of terror. Everybody was sitting silently in a corner. I said: 'What has been stolen again?' to the officer there. 'It's not like you think', he said. As I was talking to the guards, my boss Ahmet Zaim arrived. At that moment, the phone rang and they called him up. When he got the receiver, Ahmet Zaim assumed a military posture. He kept on saying 'As you command, sir'. Then he turned to us and said: 'Get away from here at once'. I said 'I need to see the place they dug up'. He got angry and said 'I say at once!'. So we had to leave. No investigation could be made.

According to Irkad the "Stop" command had come from the TRNC Defense Forces (the army)...

An operation for treasure?

This weird breaking-in which was passed onto the world by Reuters was to appear in the press under the headline of "The mafia stole from a tomb". But according to the investigation by the Office of Historical Remains and Museums, no icon or any historical object had disappeared. In the file sent by the then Minister of Education and Culture, Ahmet Derya, to the TRNC president Rauf Denktas, Prime Minister Hakki Atun, and Minister of State Mehmet Ali Talat, there were testimonials of the night-guards and an eye-witness who had spent the night at the monastry. In these testimonials was the make and licence plate number of one of the cars used in the "operation": White Renault Toros, 12; CV 765.

Things started to get confusing at this point, since this car belonged to the Civil Defense Organization. And this was the point where the investigation into the break-in got stuck. The general atmosphere was "Don't investigate too much into it - you may come up with things you wouldn't want to know about". The parliamentary investigation committee did not even meet once. The statement coming from the Prime Ministry five days after the incident stated that it was just an "operation" performed in response to an allegation, but it was not found convincing. The Civil Defense Organization could not be asked where the vehicle with the identified registration number, or the armed soldiers were at the time of the break-in. The Culture Minister Ahmet Derya had defined the event as a "crime" in the file he gave to the courts, but the prosecution refused to handle the case, stating there was "not enough evidence".

But the incident had been heard about widely. The official at the monastry told ATV[2] that there had been "excavations" during the incident. The Cypriot journalist Kutlu Adali started a series of articles in the Yeniduzen newspaper about the incident, which most likely led to his assasination. Using the testimony of an ex -soldier, he wrote that during the military operation of 1974, all the jewellery gathered from the residences of the fleeing Greek Cypriots was buried at the St. Barnabas Monastry, and that the goal of the "Operation of March 14" was the excavation of this "treasure of war". According to his allegations, the military official who had buried the jewellery in the ancient tomb had informed "trusted colleagues" in Cyprus after he had retired and organized the operation. In his article on March 23 1996, Adali was asking these questions:

"1) At a time when the security forces were making operations all through the country, how could a small army of 15 people, equipped with modern weapons, break into a museum with such ease?

2) Is it true that the white Renault Toros used by the perpetrators belongs to the Civil Defense Organization?

3) Were the perpatrators, who did not touch any of the priceless icons, looking for the jewellery buried in the tomb in 1974?

4) Is it true that the police, which did not make any statement about the incident, has not even started an investigation about it?"

The only answer Adali got was threats. According to what his wife Ilkay Adali told Aktuel, the threats came from the head of the Civil Defense Organization, Galip Mendi "He personally called the newspaper and threatened. He said 'I will blow up your newspaper, break your arms and legs'"

The newspaper in which Adali published his articles was not blown up, but two days after this call, on July 6, 1996 at 23.00, Kutlu Adali was assasinated in front of his house. At the time of the assasination, for some reason, the two street lights in front of Kutlu Adali's house, only 100 meters from the Civil Defense Organization's Headquarters, were off. It was found out that the weapon used in the assasination was a now too-familiar (in Turkey) 9 mm UZI [3]. A taxi-driver operating out of the Ataturk Square in Nicosia was later to tell Ilkay Adali that in the morning following the assasination he took Abdullah Catli[4] to the airport. In the parliamentary investigation (of Turkey), it was later revealed that Catli had been to Cyprus several times using the name of Mehmet Ozbay, had dined with high-ranking military and police officials, and stayed at the Jasmine Court Hotel belonging to the assasinated Omer Lutfu Topal[5].

The day after the assasination, an ultra-nationalist called Huseyin Demirci was arrested as a suspect. Demirci had been arrested in 1990 for a murder in the Inonu (Sinde) village, but was later released because he "had a good file at the police" as he put it. It worked the same way in this event too. When Mustafa Asilhan, the 2nd assistant to the Commander General of the Police Force, testified that on the night of the assasination, he was having dinner with Demirci at a distant location, the suspect was released. After a while, it was found out that Demirci was on the payroll of the Famagusta branch of the Civil Defense Organization - just like Cahit Huray, who was caught threatening Ilkay Adali on the phone and chagred a miniscule amount of money for this offense.

It was not only Kultu Adali claiming that the Civil Defense Organization was involved with "dark business". The Secretary General of CTP (Republican Turkish Party), the ex Forestry Minister Ferdi Sabit Soyer believes that the forest fire of June 27, 1995 on the Besparmak (Pentadaktylos) Mountains, considered the biggest natural disaster Cyprus ever faced, was started by the Civil Defense Organization: "The Civil Defense Organization has nothing to do with civil defense. During the latest elections, it ran the election campaign of Rauf Denktas in an organized way; it reports to the Security Forces (Army) and is led by a commander assigned by Turkey."

During the period of 1994-1996 when the centers of left-wing opposition parties were bombed and the opposition intellectuals were shot, the head of the Civil Defense Organization was Galip Mendi. The head of the Security Forces of the time was no other than Hasan Kundakci, who, in an interview he gave to Aktuel, did not hesitate in openly expressing his admiration for Abdullah Catli.

Kundakci, who is known to have met Catli in his office in Cyprus at least six times, was not happy about the left-wing CTP gaining 13 seats in the parliament and entering the government after the elections of 1993. It was widely mentioned that he was the person organizing the ex-military and the ex-fighters of TMT and starting the campaign of "this government has to go". He did not refrain from referring to the government (to which he was, on paper, supposed to be reporting to) as "Dirt, trouble, they will be cleaned up by the garbage removal teams of the municipality". In this environment, 8 bombs were planted in front of the offices of CTP, the junior partner in the coalition, and its members of parliament were threatened.

About the role of Kundakci in the murder of Greek Cypriot Solomos Solomou, the retired police-officer Tema Irkad explains: "Kundakci gave the command personally, 'Take him down', he said, and the police chief Erdal Emanet pulled the trigger. The next day, Emanet got a promotion."

At the end of their two-year assignments both Hasan Kundakci and Galip Mendi left Cyprus in July 1996. Kundakci was made to retire while he was expecting to become the commander-in-chief of all Turkish armed forces. He entered politics. Now, he is with DYP (True Path Party - led by Tansu Ciller). As for Mendi, he became a military atachee at the Azerbaijan Embassy of Turkey.

Four Years Afterwards...

A day in July, four years after the assasination of Kutlu Adali. Another ceremony for handing over duties. The Commander of the Security Forces, Ali Nihat Ozeyranli, who blamed the journalists with "Trason" and "espionage", and had them thrown to jail[6], has been promoted and is leaving the island. Replacing him is none other than Galip Mendi. The opposition is not a part of the ceremonies, and articles titled "Galip in charge of us again" are appearing in their publications. CTP Secretary General Ferdi Sabit Soyer is expressing his discontent, saying "it is upsetting that Mendi has been sent here". The reason for the reaction is the same for all: The belief that Galip Mendi, as the then commander of the Civil Defense Organization is responsible for the assasination of Kutlu Adali.

The island is now awaiting tensely. The answer given to "what comes next?" is the same: "That depends on Mendi".

[1] Ali Nihat Ozeyranli was the head of the Security Forces in Cyprus during 1998-2000. The end of his tenure was marked by his confronatation and insults at the (then) deputy prime minister Mustafa Akinci, and the imprisonment of leading columnists of the opposition newspaper Avrupa on unfounded espionage charges. He received an enormous reaction from the Turkish Cypriots, and the rally organized by the "This Homeland is Ours Platform" in July 2000 drew more than 10,000 people.

[2] ATV: A major TV channel in Turkey.

[3] "UZI" became a part of the household vocabulary in Turkey following the accident in Susurluk in which a member of parliament, a terrorist (Abdullah Catli) sought by the interpol, and a high-ranking bureaucrat were killed in a car carrying many weapons in its trunk. The investigations revealed some of the dark connections between the Turkish state and ultra-nationalist terrorists like Catli - who were supplied UZI weapons with direct orders from the Minister of Internal Affairs.

[4] see [3]

[5] Omer Lutfu Topal was a leading owner of casinos in Turkey, who also purchased the Jasmine Court Hotel in Kyrenia shortly before he was killed in Istanbul (with an UZI gun on which finger-prints of Catli were found).

31.08.2000

Tuğgeneral Galip Mendi: Gazeteci Kutlu Adalı öldürüldüğünde Kıbrıs'taydı; şimdi, Denktaş'ın özel çabasıyla yine orada

SS Komutanı, yeniden

Kıbrıs Güvenlik Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Ali Nihat Özeyranlı, arkasında büyük bir muhalefet bırakarak KKTC'den ayrıldı. Görevini devrettiği kişi de Ada'nın yabancısı değil: Eski SS, yani Sivil Savunma Teşkilatı Başkanı Galip Mendi. Kimi Kıbrıslılar'a hep öldürülen gazeteci Kutlu Adalı'yı hatırlatan isim...

14 Mart 1996 günü, Ortodoks dünyasının önemli merkezlerinden olan Mağosa yolu üzerindeki tarihi St. Barnabas Manastırı baskına uğradı. Akşam saat 19.00'da, 15 asker, başlarında bir albay, dört sivil araçla manastıra gelmiş ve silahlı üç bekçiyi enterne ederek bir odaya kilitlemişti. Doğruca, geçen yüzyıla kadar ibadet için kullanılan eski mezara gitmişlerdi. Dört saat sonra geri döndüklerinde, ellerinde büyük bir sandık vardı.

Manastırın baskına uğradığı, aynı gece polise bildirildi. Manastır baskını soruşturmasını sürdüren, daha doğrusu sürdüremeyen Mağusa Emniyet Müdürlüğü Adli Şube Amiri Tema İrkad o geceyi şöyle anlatıyor: "O gece GKK tarafından üç gün önceden planlanmış KKTC çapında bir polis operasyonu vardı. Görevdeyken, o güne kadar hiç duymadığım bir telsiz anonsu duydum. Arkadaşlarım telsizi St. Barnabas bekçilerinin kullandığını söyledi. Ertesi sabah 'Yanına güvenilir birini al ve manastıra git' emri geldi. Hırsızlık oldu diye düşündüm. Ama gördüğüm şey çok farklıydı, bir korku havası vardı, herkes bir kenara sinmişti. Müdüre 'Yine ne çalındı' dedim. 'Bildiğin gibi değil' dedi. Bekçilerle konuşurken müdürümüz Ahmet Zaim geldi. O sırada telefon çaldı ve müdürümü çağırdılar. Ahmet Zaim ahizeyi alıp kulağına dayayınca hazırola geçti. Sürekli 'Başüstüne efendim' diyordu. Sonra bize döndü ve 'Derhal buradan uzaklaşın' dedi. 'Kazı yapılan yeri görmem lazım' dedim, bana kızdı. 'Hemen diyorum' dedi. Mecburen ayrıldık, soruşturma yapılmadı."

İrkad'a göre, "Dur" emri KKTC Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı'ndan gelmişti...

Define operasyonu mu?

Reuter ajansının dünyaya duyurduğu bu tuhaf baskın, basında "Mafya mezar soydu" başlığıyla yer alacaktı. Ama Eski Eserler ve Müzeler Dairesi'nin yaptığı incelemeye göre hiçbir ikon ya da tarihi eser kaybolmamıştı. Dönemin Milli Eğitim ve Kültür Bakanı Ahmet Derya'nın savcılık dışında KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, Başbakan Hakkı Atun ve Devlet Bakanı Mehmet Ali Talat'a da gönderdiği soruşturma dosyasında, bekçilerin ve o gece manastırda kalan bir tanığın ifadeleri vardı. İfadelerde baskında kullanılan dört araçtan birinin modeli ve plakası yazılıydı: Beyaz Renault Toros, 12 CV 765.

İşler burada karıştı, çünkü bu araç Sivil Savunma Teşkilatı'na aitti. Manastır baskını soruşturmasının tıkandığı nokta da buydu. Genel hava "Fazla kurcalamayın altından çapanoğlu çıkar" şeklindeydi. Meclis araştırma komisyonu bir kez bile toplanmadı. Beş gün sonraki başbakanlık açıklamasında baskının ihbar üzerine yapılan bir "operasyon" olduğu ileri sürülse de inandırıcı bulunmadı. Sivil Savunma Teşkilatı'na baskın sırasında plakası belirlenen aracın ve silahlı askerlerin nerede olduğu sorulamadı. Kültür Bakanı Derya'nın savcılığa verdiği dosyadaki yazısında olay "suç" olarak tanımlanmıştı ama, savcılık "Yeterli delil yoktur" gerekçesiyle soruşturmayı rafa kaldırdı.

Ancak baskın duyulmuştu. Manastır görevlisi, atv'ye baskın sırasında mezarlıkta "kazı" yapıldığını anlattı. Kıbrıslı gazeteci Kutlu Adalı, Yeni Düzen gazetesindeki köşesinde belki de sonunu hazırlayan yazılarına başladı. Eski bir askerin tanıklığına dayanarak, 1974 Kıbrıs çıkartması sırasında Rum evlerinden toplanan mücevherlerin St Barnabas Manastırı'ndaki eski mezarın zeminine gömüldüğünü, "14 Mart Operasyonu"nun amacının bu ganimetin çıkarılması olduğunu yazdı. İddiaya göre ganimeti mezara gömen binbaşı, general rütbesiyle emekli olmuş ve Kıbrıs'ta güvendiği insanları harekete geçirip baskını gerçekleştirmişti. Adalı 23 Mart 1996 tarihli yazısında şunları soruyordu:

"1- Polisin ada çapında operasyon yaptığı bir gecede adeta bir orduyu anımsatan modern silahlı 15 kişi nasıl elini kolunu sallayarak müzeye girip çıktı?

2- Baskını gerçekleştirenlerin kullandığı beyaz Renault Toros'un Sivil Savunma Teşkilatı'na ait olduğu doğru mu?

3- Paha biçilmez ikonlara dokunmayan baskıncılar mezara 1974'te gömülen mücevherleri mi arıyordu?

4- Akıllara durgunluk veren baskınla ilgili hiçbir açıklama yapmayan polisin, olayla ilgili soruşturma başlatmadığı doğru mu?"

Adalı'nın aldığı tek yanıt tehditti. Eşi İlkay Adalı'nın Aktüel'e anlattığına göre tehdit eden, Sivil Savunma Teşkilatı'nın başındaki Albay Galip Mendi idi: "Bizzat gazeteyi arayıp tehdit etti. 'Gazeteni havaya uçururum, kolunuzu bacağınızı kırarım' dedi."

Adalı'nın gazetesi havaya uçmadı ama bu telefondan iki gün sonra, 6 Temmuz 1996 gecesi saat 23.00'de, Kutlu Adalı evinin önünde kurşunlanarak öldürüldü. Cinayet anında Adalı'nın Sivil Savunma Teşkilatı'na sadece 100 metre mesafede olan evinin önündeki iki sokak lambası nasılsa yanmıyordu. Cinayette kullanılan silahın Türkiye kamuoyunun artık aşina olduğu 9 milimetrelik bir "Uzi" olduğu anlaşıldı. Lefkoşa Atatürk Meydanı'ndaki Ankara Taksi durağından bir şoför, Susurluk Kazası'ndan hemen sonra, 'İlkay Adalı'ya cinayeti izleyen günün sabahında Abdullah Çatlı'yı havaalanına götürdüğünü anlatacaktı. Zaten Çatlı'nın Mehmet Özbay kimliği ile defalarca Kıbrıs'a geldiği, üst düzey polis ve askerlerle yemek yediği, öldürülen Ömer Lütfü Topal'a ait Jasmine Court Oteli'nde kaldığı, meclis araştırmasında açığa çıkmıştı.

SS Teşkilatı

Cinayetin ertesi günü, Hüseyin Demirci adlı bir ülkücü cinayet zanlısı olarak yakalandı. Demirci, 1990'da İnönü Köyü'nde bir solcunun öldürülmesi suçundan tutuklanmış ama kendi ifadesiyle "polisteki dosyası iyi" olduğu için serbest bırakılmıştı. Bu yeni olayda da böyle oldu. Polis Genel Müdürü 2. Yardımcısı Mustafa Asilhan, cinayet gecesi Demirci ile birlikte cinayet yerine uzak bir yerde yemekte olduğuna tanıklık edince, sanık serbest bırakıldı. Bir süre sonra Demirci'nin Mağosa Sivil Savunma Teşkilatı'ndan maaş aldığı açığa çıkacaktı. Tıpkı İlkay Adalı'yı telefonla tehdit ederken yakalanan ve 700 bin lira para cezasına çarptırılan Cahit Hüray gibi.

SS Teşkilatı'nın karanlık işler içinde olduğu sadece Kutlu Adalı'nın iddiası değildi. CTP Genel Sekreteri, eski Orman Bakanı Ferdi Sabit Soyer, Kıbrıs'ın gördüğü en büyük felâket olarak nitelenen 27 Haziran 1995'te Beşparmak Dağları'ndaki orman yangının da SS Teşkilatı tarafından çıkartıldığına inanıyor: "Sivil Savunma Teşkilatı'nın sivil savunma ile bir ilgisi yok. Son seçimlerde organize bir şekilde Rauf Denktaş'ın kampanyasını bunlar sürdürdü; GKK'ya bağlıdırlar, başlarında Türkiye'den gelen bir albay vardır."

Kıbrıs'ta sol partilerin binalarında bombaların patladığı, muhalif aydınların kurşunlandığı 1994 - 1996 döneminde SS Teşkilatı'nın başında Albay Galip Mendi vardı. Dönemin Güvenlik Kuvvetleri Komutanı ise, Aktüel'e verdiği röportajda Abdullah Çatlı'ya hayranlığını açıkça dile getiren "Tamburalı" lâkaplı Hasan Kundakçı Paşa'ydı.

Kıbrıs'taki makam odasında Çatlı ile en az altı kez görüştüğü bilinen Kundakçı Paşa, solcu CTP'nin 1993 Aralık seçimlerinde 13 milletvekiliyle meclise ve beş bakanla hükümete girmesinden memnun değildi. Eski muharip ve mücahitleri örgütleyerek "Bu hükümet gitmelidir" kampanyası açtıran kişinin o olduğu konuşuluyordu. Toplantılarda kâğıt üzerinde bağlı olduğu hükümet için "Pislik, zillet, belediyenin itlaf ekipleri tarafından temizlenecektir" demekten çekinmiyordu. Bu ortamda koalisyon ortağı CTP binalarının önüne sekiz kez bomba kondu, milletvekilleri tehdit edildi.

Kundakçı'nın, Yeşil Hat'tı geçip bayrak direğine çıkan Güneyli Rum Solomos Solomo'nun tüm dünyanın gözü önünde vurularak öldürülmesindeki rolünü ise emekli polis Tema İrkad şöyle anlatıyor: "Kundakçı Paşa bizzat emir verdi, 'İndirin onu' dedi ve üç yıldızlı polis amiri Erdal Emanet tetiği çekti. Emanet ertesi gün Polis Müdürü yapıldı."

İki yıllık görev süreleri biten Hasan Kundakçı ve Galip Mendi 1996 Temmuzu'nda Kuzey Kıbrıs'tan ayrıldı. Kundakçı genelkurmay başkanı olmayı beklerken emekli edildi. Siyasete girdi. Şimdi DYP'li. Mendi ise, Kıbrıs'a gitmeden önce Türkiye'nin Azerbaycan Elçiliği'nde askeri ataşeydi.

Dört yıl sonra...

Kutlu Adalı'nın öldürülmesinden dört yıl sonra yine bir temmuz günü. Yine bir devir teslim töreni. Gazetecileri vatana ihanetle ve casuslukla suçlayıp hapse attıran GKK komutanı Tuğgeneral Ali Nihat Özeyranlı tümgeneralliğe terfi ederek "Ada"dan ayrılıyor. Yerini ise tuğgeneralliğe terfi eden Galip Mendi alıyor. Muhalefet törenlerde yok, gazetelerde "Galip yine bize talip" başlıklı yazılar çıkıyor. CTP Genel Sekreteri Ferdi Sabit Soyer "Mendi'nin tayini üzücü" sözleriyle tepkisini dile getiriyor. Tepkilerin nedeni aynı: Gazeteci Kutlu Adalı'nın öldürülmesinden Galip Mendi'nin ve o zaman başında bulunduğu SS Teşkilatı'nın sorumlu olduğuna inanmaları.

Ada şimdi tedirgin bir bekleyiş içinde. Ardından gerginlik mi gelir sorusuna verilen yanıtsa hep aynı: "Bu Mendi Paşa'ya bağlı."

NECDET AÇAN, Aktuel